Bron: Forrest Hylton
London review of books, 2 september 2020 ~~~ 

Nu een nieuwe datum voor de verkiezingen – 18 oktober – onomkeerbaar is, heeft Bolivia opnieuw ternauwernood een burgeroorlog ontweken. Jeanine Áñez werd in november jongstleden met militaire steun van Brazilië, de VS en Bolivia als president geïnstalleerd, na de omverwerping van de democratisch gekozen regering van Evo Morales en de Beweging voor het Socialisme (MAS). Áñez beloofde nieuwe verkiezingen binnen negentig dagen. Eind juli werden ze voor de derde keer uitgesteld.

voornamelijk inheemse landelijke demonstranten gingen de straat op. Ze zetten wegversperringen op, een tactiek die de regering van Gonzalo Sánchez de Lozada in oktober 2003 op de knieën dwong. De blokkades van vorige maand hebben zes van de negen departementen van het land afgesloten. In Santa Cruz, Cochabamba en La Paz probeerden paramilitaire groepen op motoren deze te doorbreken.

Sommige van de demonstranten, vooral jongeren, waren ook gewapend. Veel van de demonstranten raakten gewond; zeer weinig (of geen) van de paramilitairen. Wonderbaarlijk genoeg vielen er geen doden. De militairen kregen geen toestemming om de demonstranten ongestraft af te slachten, zoals ze in november vorig jaar deden, toen ze tenminste 23 voornamelijk inheemse mensen in Senkata en Sacaba doodden, volgens een recent mensenrechtenrapport van Harvard – niet een instelling die bekend staat om haar steun aan Morales.

De meeste blokkades werden niet door de MAS gecontroleerd, maar door de Aymara gemeenschappen van de westelijke hooglanden rond La Paz, georganiseerd in hun boerenvakbond; de federatie van buurtraden in El Alto; de mijnwerkers en boeren van Potosí en Sucre; de vakbondsfederatie; en het Pacto de Unidad, een groep van basisorganisaties die zijn aangesloten bij de MAS.

In de westelijke hooglanden keerde de Aymara-leider Felipe Quispe terug naar het middelpunt van de belangstelling. Hij sneed La Paz af van zijn achterland en riep op tot inheems zelfbestuur, waardoor het schrikbeeld van de opkomst van de Túpaj Katari in 1781, die het Spaanse kolonialisme bijna ten val bracht, werd opgewekt.

Geruchten in La Paz dat de regering van plan was te vluchten naar Santa Cruz bleken niet waar. Toch was het idee niet vergezocht. Op 5 augustus werd Branko Marinkovic, een van de architecten van de staatsgreep van afgelopen oktober, benoemd tot minister van Planning. Van 2007 tot 2009 was hij hoofd van het Comité Cívico de Santa Cruz (‘burgercommitee’ van Santa Cruz) en de leider van de blokkades en afscheidingsbeweging tegen de regering van Morales. In 2010 vluchtte hij naar Brazilië en keerde eerder dit jaar terug naar Bolivia. De dag voor zijn kabinetsbenoeming vielen paramilitaire groeperingen van de neofascistische Unión Juvenil Cruceña een blokkade in Guarayos aan, waar Marinkovic land bezit. Zijn beschermeling Luis Fernando Camacho, de leider van de UJC van 2003 tot 2007 en hoofd van het Comité Cívico de Santa Cruz vorig jaar, heeft op de grond operaties uitgevoerd tegen de blokkades in de regio Santa Cruz. Hij stelt zich kandidaat als onafhankelijke kandidaat voor het presidentschap.

De besprekingen tussen Añez en vertegenwoordigers van de sociale beweging zijn op 9 augustus afgebroken. De regering keerde terug naar haar voorheen confronterende houding en dreigde de blokkades met geweld op te heffen, met het argument dat ze de levering van zuurstof en ventilatoren voor de stedelijke ziekenhuizen belemmerden (een paar maanden geleden werd de minister van Volksgezondheid van Áñez gedwongen af te treden na prijsafspraken en zwendel met ventilatoren). Een ongenoemd aantal mensen is gestorven omdat ze geen toegang hadden tot zuurstof.

Net als in 2003 en 2019 was het voorwendsel voor het gebruik van dodelijk militair geweld tegen ongewapende demonstranten het gebrek aan brandstof en voedsel in La Paz, dat opnieuw schaarser werd, met omhoogschietende prijzen. Caravans met zuurstof kwamen ondertussen in El Alto aan en konden pas na het opheffen van de blokkades op 15 augustus, nadat een wet was aangenomen die de verkiezingsdatum van 18 oktober bevestigde en alle verdere pogingen tot verandering strafbaar stelde, de ziekenhuizen in de hoofdstad bereiken. Facebook heeft een reeks accounts uitgeschakeld, die de regering van Áñez ondersteunen met desinformatiecampagnes, die waarschijnlijk te weinig en te laat waren om haar wankelende kandidatuur te helpen.

Wat betreft Covid-19 is Bolivia een ramp, met meer dan 117.000 geregistreerde gevallen en 5100 doden op een bevolking van 11,7 miljoen, en meer dan 800 nieuwe gevallen per dag in de afgelopen week, met La Paz als ergste klap op de vuurpijl. Het land heeft slechts 243.000 tests uitgevoerd (20.000 per miljoen inwoners, een laag percentage, zelfs naar Zuid-Amerikaanse maatstaven). Het aantal begrafenissen is dit jaar met 500 procent gestegen.


Meer over Bolivia in dit Nederlandstalige archief

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *