Bron:  Roger Stoll 
Resumen-english, 24 augustus 2020 ~~~ 

Por el bien de todos, primero los pobres (“Voor het welzijn van allen, eerst de armen.”)
-AMLO

Mexico is een semi-kolonie met 129 miljoen inwoners. De politieke, financiële en zakelijke elites zijn gebonden aan de VS, die 80% van de Mexicaanse export ontvangen. Internationale bedrijven smullen van de goedkope arbeidskrachten en grondstoffen van Mexico, van de maquila’s in het noorden tot de centrale mijnen en de koffielanden in het zuiden. Walmart is de grootste werkgever van Mexico.

Het BBP per hoofd van de bevolking van Mexico is bijna een derde van dat van de VS en 20% hoger dan dat van China. (Wereldbank, 2019.) Maar terwijl China zeer binnenkort zijn armoede zal uitroeien, is in Mexico de helft van het land arm.

Vier decennia lang hebben de wreedheid en de corruptie van het neoliberalisme het Mexicaanse volk geplunderd. Daartegenover stond een populaire nationale beweging, en in 2018, na het verlies van de verkiezingen van 2006 en 2012 (alom beschouwd als gestolen met medeplichtigheid van de VS), won de eerste anti-neoliberale president van Mexico, Andrés Manuel López Obrador (“AMLO”), een aardverschuivende overwinning.

Gezien de politieke en economische molenstenen om haar nek, zijn de prestaties van de regering in haar eerste anderhalf jaar opvallend: een aanzienlijke verhoging van het minimumloon, van $4.39 tot $5/dag, en tot $9/dag in het rijkere grensgebied; het terugverdienen van 100 miljoen aan achterstallige belastingen van internationale megabedrijven waaronder Walmart, Coca-Cola, IBM en meer; het geven van tienduizenden leningen en subsidies aan kleine boeren; het garanderen van prijzen voor maïs, tarwe, bonen, rijst en melk, met voedselsoevereiniteit als doelstelling; het geven van studiebeurzen voor onderwijskosten; het verhogen van de pensioenen met 40%; het creëren van een nationaal universeel en gratis gezondheidszorgsysteem; en het openen van meer dan 100 nieuwe ziekenhuizen.

De regering van AMLO creëerde ook een netwerk van 100 nieuwe universiteiten, met de nadruk op de armere staten Chiapas, Oaxaca, Guerrero en Michoacan. Volgend jaar zal een publieke bank van 2700 filialen de armen en de plattelandsbevolking bedienen die de privé-banken negeren. Gender-gelijkheid in de overheid is verbeterd (onder een wet van 2014 die AMLO heeft gepromoot toen hij burgemeester van Mexico-Stad was). De re-nationalisatie van de staatsolie- en elektriciteitsbedrijven PEMEX en CFE is begonnen en er is geen sprake meer van een verdeling van privé-oliecontracten (die AMLO “de politiek van de plundering” noemde).

De nieuwe regering onderhoudt goede betrekkingen met China, Iran, Cuba en Venezuela. Ze herbergt progressieve politici die verbannen zijn door de door de VS geautoriseerde harde en zachte staatsgrepen (Bolivia, Ecuador). Zij heeft de door de VS gesteunde Lima-groep (een instrument voor de verandering van het regime in Venezuela) verlaten. Zij is voornemens de Gemeenschap van Latijns-Amerikaanse en Caribische staten (CELAC) te versterken.

De reactie van Mexico op COVID-19, die in de media evenwel wordt aangevallen, wordt door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) geprezen: “Mexico neemt verschillende van de lessen die andere landen, zoals China, hebben geleerd en past maatregelen toe die in overeenstemming zijn met de aanbevelingen van de WHO; het was de eerste die een programma voor het opsporen van coronavirussen heeft opgezet…” Met Cuba’s veelgeprezen hulp trad Mexico al vroeg op met gerichte tests, het traceren van contacten en beperkingen op openbare bijeenkomsten. Maar toch lijdt Mexico aan een hoog COVID-19 dodental dat voor een deel te wijten is aan de sinds lang ondergefinancieerde gezondheidszorg van het land. Medio augustus meldt Johns Hopkins dat het land de 13e plaats inneemt in de COVID-19 sterfgevallen per hoofd van de bevolking, maar nog steeds achter België, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Spanje en Italië ligt.

De nieuwe regering heeft geen tijd gehad om haar plan uit te voeren om de grondoorzaken van de misdaad te verslaan: armoede, werkloosheid en onderontwikkeling. De criminaliteit blijft toenemen, zij het in een langzamer tempo, met meer dan 35.000 moorden en 5.000 verdwijningen in 2019.

De Mexicaanse en Amerikaanse elites, die vrijwel alle Mexicaanse media en de traditionele partijen (PAN, PRI) in hun greep hebben, zijn fel gekant tegen de nieuwe regering. De Mexicaanse kardinaal Juan Sandoval Íñiguez noemde de regering van de AMLO “atheïst” en “communist”. FRENA, een rechtse alliantie met waarschijnlijke steun van de VS en Wall Street, probeert AMLO omver te werpen in een “kleurenrevolutie”. Met expliciete dreigementen om de Mexicaanse economie te vernietigen, dwong de VS Mexico om immigratiebeperkingen aan beide grenzen af te dwingen. En in een tot nu toe mislukte poging om AMLO’s re-nationalisatie van de Mexicaanse energiesector te stoppen, hebben internationale financiële instellingen de staatsschuld van Mexico en die van PEMEX gedegradeerd.

De verarmde inheemse gemeenschappen in het zuiden van het land zijn in het beste geval hardvochtig en in het slechtste geval met genocidaal geweld behandeld door regeringen uit het verleden. De nieuwe regering plant megaprojecten voor de regio: een “Maya-trein” die toeristen naar de grote archeologische sites van Tabasco, Chiapas, Yucatán, Campeche en Quintana Roo brengt; een miljoen hectare fruit en andere commerciële bomen; nieuwe mijnbouwactiviteiten.

Dit nationale ontwikkelingsprogramma heeft als doel om buitenlands kapitaal te lokken met publiek-private partnerschappen en “speciale economische zones”. Het zou banen opleveren in de landbouw, in de exportproductie, en in de toeristenindustrie. De gegenereerde inkomsten zouden de sociale ontwikkeling kunnen financieren, de armoede kunnen verlichten en Mexico zou “het recht om thuis te blijven” kunnen honoreren (verwijzend naar de migranten van Guatemala en Zuid-Mexico die gedwongen zijn om naar het noorden te reizen voor hun werk). Dat is tenminste het plan.

Maar veel inheemse burgerorganisaties hebben geprotesteerd tegen dit plan en de Indigenous Governing Council (CIG) van het National Indigenous Congress (CNI) heeft een aanklacht ingediend om de projecten te stoppen, waarbij ze schendingen van het nationale en internationale recht hebben aangeklaagd. Ze voorspellen met reden dat de projecten onherroepelijk schade zullen toebrengen aan het milieu en hun traditionele gemeenschappen en levenswijzen.

Deze burgerorganisaties zijn geallieerd met de Zapatistas en zijn expliciet anti-kapitalistisch. Hun heersende filosofie is horizontalistisch en autonoom. Ze staan achter het antikapitalistische Cuba, maar verwerpen progressieve hervormingsregeringen, waaronder Boliviaans Venezuela, Lula-era Brazilië, Rafael Correa-era Ecuador, en AMLO en de MORENA-partij. Deze burgerorganisaties vertegenwoordigen misschien niet alle 25 miljoen inheemse burgers van Mexico, maar hun betekenis is groot en hun politieke kritiek is diepgaand.

Hun afwijzing van progressieve regeringen in Latijns-Amerika zou wel eens een vooruitziende blik kunnen hebben. De VS heeft het volk van Venezuela gekweld, Evo Morales van Bolivia omvergeworpen, de winsten van Correa’s Ecuador teruggedraaid, en een gewelddadige staatsgreep tegen Nicaragua gesanctioneerd en geprobeerd. Misschien kan geen enkele regering die gevangen zit in de burgerlijke democratie en de kapitalistische globalisering, hoe progressief ook, duurzame sociale vooruitgang bereiken.

Roger Stoll is een Latijns-Amerikaanse/Caribische solidariteitsactivist met de Task Force on the Americas.

Topfoto: Andrés Manuel López Obrador (“AMLO”)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *