{"id":1495,"date":"2020-01-14T23:53:00","date_gmt":"2020-01-14T21:53:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.handsoffvenezuela.nl\/?p=1495"},"modified":"2020-02-21T12:15:26","modified_gmt":"2020-02-21T10:15:26","slug":"nieuwe-verkiezingen-in-bolivia-zonder-democratische-garanties","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.handsoffvenezuela.nl\/index.php\/2020\/01\/nieuwe-verkiezingen-in-bolivia-zonder-democratische-garanties\/","title":{"rendered":"Nieuwe verkiezingen in Bolivia zonder democratische garanties"},"content":{"rendered":"\n
Bron: Lode Vanoost<\/a>,  \nop dewereldmorgen.be  14 januari 2020<\/a> ~~~ <\/pre>\n\n\n\n
\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\tBolivia is verdwenen uit de media. Er lijkt niets meer te melden\n na de tumultueuze verkiezingen van 20 oktober 2019. Een dictator-in-spe\n werd afgezet, orde en democratie hersteld en er volgen eerlijke \nverkiezingen op 3 mei 2020. In werkelijkheid schendt interimpresident \nJeanine A\u00f1ez voortdurend haar grondwettelijke mandaat en zakt Bolivia \nweg in de rechtse willekeur en chaos van voor 2006.\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\tdinsdag 14 januari 2020 18:49\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Het mainstream mediaverhaal\n is voldoende bekend. Na 19 dagen protest tegen de gecontesteerde \noverwinning van Evo Morales en een kritisch rapport van de Organisatie \nvoor Amerikaanse Staten (OAS) over het verloop van de verkiezingen \n\u2018vroeg\u2019 militair opperbevelhebber het ontslag van president Morales. De \nprotesten betwistten niet alleen het verloop van de verkiezingen, ze \nklaagden ook aan dat Morales niet meer mocht deelnemen voor een derde \nmandaat. Op 12 november vluchtte Morales met enkele getrouwen naar \nMexico waar hij politiek asiel kreeg.<\/p>\n\n\n\n
Grondwet van 2009<\/h2>\n\n\n\n
Volgens Artikel 168 van de nieuwe Grondwet van 2009 mag de zetelende \npresident \u00e9\u00e9nmaal herverkozen worden. Deze grondwet werd goedgekeurd \ntijdens Morales \u00e9\u00e9rste mandaat (2005-2010) maar was niet van toepassing \nop zijn lopend mandaat. Dat liet hem dus toe in 2014 voor een \u2018tweede\u2019 \nmandaat deel te nemen, in feite dus zijn derde. In 2019 mocht hij niet \nmeer deelnemen, maar dankzij een vonnis van het Hooggerechtshof \u2013 bijna \nvolledig door hemzelf benoemd \u2013 werd zijn kandidatuur in 2019 toch \naanvaard (de grondwet laat dus twee opeenvolgende mandaten toe, maar \nverbiedt niet dat een president opnieuw deelneemt nadat hij \u00e9\u00e9n \nmandaatperiode heeft overgeslagen, Morales zou dus wel opnieuw kunnen \ndeelnemen in 2024).<\/p>\n\n\n\n
Artikel 165 van de Grondwet voorziet dat de kandidaat verkozen wordt \ndie in de eerste ronde 50 procent plus \u00e9\u00e9n stem haalt of 40 procent met \nminstens 10 procent meer stemmen dan de tweede beste kandidaat. \nOfficieel behaalde Morales 47,08 procent en conservatief tegenkandidaat \nCarlos Mesa 36,51 procent, een minimale marge van slechts 10,57 procent \n(0,57 procent is ongeveer 34.985 stemmen).<\/p>\n\n\n\n
De OAS stelde in zijn onderzoeksrapport meerdere zware \nonregelmatigheden vast tijdens de tellingen. Gezien het geringe \neindverschil tussen de twee eerste kandidaten moest er volgens de \norganisatie een tweede ronde komen. In zijn eindrapport bevestigde de \norganisatie dat er volgens haar sprake was van grote verkiezingsfraude \ndie de uitslag volledig ongeldig verklaarde.<\/p>\n\n\n\n
Morales\u2019 mandaat liep weliswaar nog tot 20 januari maar hij moest \nwegens zijn ontslag vervangen worden door een interimpresident. Die \nheeft volgens de Grondwet 90 dagen de tijd om nieuwe verkiezingen te \norganiseren. Vice-president Linera, voorzitter van de Senaat Adriana \nSalvatierra, voorzitter van de Kamer Victor Borda \u00e9n de eerste \nondervoorzitter van de Senaat Rub\u00e9n Medinacelli hadden echter ontslag \ngenomen, zodat de grondwettelijke volgorde terechtkwam bij Jeanine A\u00f1ez,\n tweede ondervoorzitter van de Senaat (zie Met ongrondwettelijke interim-president dreigt bloedbad in Bolivia<\/a><\/em>).<\/p>\n\n\n\n
Interimpresidente heeft ruime interpretatie van haar mandaat<\/h2>\n\n\n\n
Interimpresidente A\u00f1ez heeft nieuwe verkiezingen vastgelegd op 3 mei \n2020 (volgens de Grondwet moet dat nochtans ten laatste op 9 februari, \n90 dagen na haar eedaflegging). De voorbereiding van nieuwe verkiezingen\n is de enige echte bevoegdheid die de Grondwet haar toekent. Zelf heeft \nzij al verklaard geen kandidaat te zijn en voor geen enkele kandidaat \ncampagne te zullen voeren.<\/p>\n\n\n\n
De \u2018derde\u2019 deelname van Morales aan presidentsverkiezingen was wel \ndegelijk ongrondwettelijk. Daar is vriend en vijand het grotendeels over\n eens. Morales heeft ook geen enkele moeite gedaan om een opvolger aan \nte duiden en voor hem\/haar campagne te voeren.<\/p>\n\n\n\n
President Morales kon wel een uitstekend economisch palmares \nvoorleggen als langst zetelend president ooit in Latijns-Amerika. Hij \nwas bovendien de allereerste Latijns-Amerikaanse president van de \ninheemse bevolking en de \u00e9\u00e9rste president in Bolivia die er in was \ngeslaagd vreedzaam herverkozen te worden. Bolivia was tot zijn eerste \nverkiezing het meest door staatsgrepen, opstanden en repressie \ngeteisterde land van het continent.<\/p>\n\n\n\n
Vooral tijdens zijn laatste mandaat heeft hij echter een aantal zeer \ncontroversi\u00eble beslissingen genomen. Een deel van de mijnwerkers en een \naantal inheemse volkeren keerden zich tegen zijn economische plannen, \ndie in feite de verderzetting waren van het beleid voor hem, met als \nenige verschil dat de winsten niet langer naar buitenlandse bedrijven en\n de met hen collaborerende Boliviaanse elite gingen, maar naar sociale \nprogramma\u2019s.<\/p>\n\n\n\n
Hij bleef de economie van zijn land echter volledig baseren op \nmijnbouw, op extractie van mineralen en grondstoffen en deed nauwelijks \neen poging om de economie te diversifi\u00ebren. Bovendien werd de top van \nzijn partij, de Movimento al Socialismo<\/em> (MAS), na jaren \nmachtsuitoefening geteisterd door interne corruptie, waar hij niet \nbepaald kordaat tegen optrad. Een minister van mijnbouw in zijn regering\n werd beticht van medeplichtigheid aan grootschalige corruptie met het \nBraziliaanse bouwbedrijf Odebrecht, maar mocht van Morales aanblijven. \nHet is echter vooral zijn plan voor een autostrade dwars door de Amazone\n en door erkend land van inheemse volkeren die hem een deel van zijn \ntraditionele achterban heeft gekost.<\/p>\n\n\n\n
Zijn poging om alsnog voor een \u2018derde\u2019 (vierde) maal verkozen te \nraken was een stap te ver. Hij haalde weliswaar bijna de helft van de \nstemmen (47,08 procent) maar zijn deelname werd de voornaamste hefboom \nvoor de rechtse oppositie die tot zijn ondergang leidde. Zoals wel meer \ngebeurt in Latijns-Amerika heeft zijn vertrek allesbehalve geleid tot \neen verbetering, integendeel.<\/p>\n\n\n\n
Jeanine A\u00f1ez werd niet zomaar toevallig interimpresident omdat de \npersonen die haar voorgingen in de Grondwettelijke volgorde \u2018ontslag\u2019 \nhadden genomen. Die deden dat immers omdat ze voor hun leven vreesden na\n doodsbedreigingen door het leger, politieke tegenstanders en leiders \nvan rechtse organisaties.<\/p>\n\n\n\n
Bovendien werd zij niet zoals voorzien in de Grondwet benoemd door \neen meerderheid van de Senaat. De Grondwet vermeldt de lijst van \nopvolging niet verder dan de Voorzitter van de Kamer. Om toch \ninterimpresident te worden moest Jeanine A\u00f1ez eerst door de Senaat tot \nVoorzitter worden verkozen. Tijdens de Senaatszitting van 12 november \nwaren alleen leden van de rechtse oppositiepartijen aanwezig, die geen \nmeerderheid van zetels hebben. Desondanks werd zij onmiddellijk erkend \nals interimpresident door de VS, Canada, Brazili\u00eb, Rusland en de \nEuropese Unie.<\/p>\n\n\n\n
Neoliberale hervorming<\/h2>\n\n\n\n
A\u00f1ez heeft sindsdien haar grondwettelijk mandaat ruimschoots overtreden. Haar extreemrechtse roots<\/em>\n verloochent ze alvast niet. Als lid van de witte \u2018Spaanse\u2019 elite heeft \nzij altijd openlijk haar weerzin geuit tegen de deelname van de inheemse\n bevolking aan de politiek in het algemeen en het presidentschap van \nMorales in het bijzonder. Recent nog zei ze openlijk dat ze hoopt dat \n\u2018die wilden dit keer niet meer zullen deelnemen aan de macht\u2019.<\/p>\n\n\n\n
In de door haar benoemde overgangsregering zetelden aanvankelijk \nuitsluitend witte Bolivianen, wat ze een maand later rechttrok met de \nbenoeming van \u00e9\u00e9n inheemse vrouw tot minister. Tweets uit haar verleden \nals senator tonen dat ze openlijk racistisch is tegenover de 41 procent \ninheemse bevolking van Bolivia, waar ze laconiek op antwoordde: \u201cIk heb \neen paar tweets gezien die ik nooit geschreven heb en wij zeggen dat die\n vals zijn. Ik heb nooit commentaren geschreven met slechte intenties\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Later heeft ze enkele pogingen gedaan om dat racistische imago wat \nbij te schaven, onder meer door in traditionele poncho deel te nemen aan\n inheemse vieringen, maar af en toe kan ze het toch niet laten om terug \nte hervallen in racistische uitspraken.<\/p>\n\n\n\n
Bovendien heeft ze een economisch beleid in gang gezet dat neerkomt \nop de uitverkoop van de meeste overheidsbedrijven, de complete \nprivatisering van de mijnbouw \u2013 de voornaamste bron van inkomsten voor \nhet land \u2013 en de afschaffing van de meeste sociale programma\u2019s van de \nvorige regering. Subsidies voor basisvoedselproducten, voor openbaar \nvervoer, voor gezondheidszorg, studiebeurzen voor onderwijs, het wordt \ndoor haar allemaal afgeschaft. Uit de snelheid waarmee ze haar \n\u2018hervormingen\u2019 weet door te drukken, blijkt overduidelijk dat idee\u00ebn, \nplannen, teksten en voorstellen al lang klaar lagen voor gebruik bij een\n machtsovername.<\/p>\n\n\n\n
Extreem-rechtse acties gaan ongestraft verder<\/h2>\n\n\n\n
Door de vlucht (naar het buitenland of naar buitenlandse ambassades \nin de hoofdstad) of aanhouding van de meeste leiders van de MAS werd de \nvoornaamste beweging die protest had kunnen organiseren onthoofd. De \neerste sociale protesten werden bloedig onderdrukt. Er vielen officieel \n19 doden, maar het echte cijfer ligt hoger (zie Regime Bolivia drukt neoliberale agenda door met moordende repressie<\/a>).<\/p>\n\n\n\n
Sympathisanten van het nieuwe regime omsingelden de ambassades van \nMexico en Spanje, waarbij diplomaten van beide landen op straat werden \naangevallen en mishandeld. Zij eisten de overgave van de MAS-leiders die\n zich daar bevonden en politiek asiel hadden aangevraagd. In de eerste \ndagen van A\u00f1ez\u2019 mandaat werden ook tientallen huizen van MAS-leiders \nvernield, zonder dat de politie optrad. Er wordt niet meer opgetreden \ntegen de toegenomen racistische incidenten, waarbij vooral vrouwen in \ninheemse kledij op straat worden aangevallen. Het Boliviaanse gerecht \nwas wel pro-actief om de internationale aanhouding te vragen van Spaans \nleider van Podemos Pablo Iglesias omdat hij zou hebben meegewerkt aan \nsabotage in Bolivia (hij had zijn steun uitgedrukt voor de Boliviaanse \nleiders die zich in de Spaanse ambassade hadden verschanst).<\/p>\n\n\n\n
Tot nu werden reeds 592 medewerkers van Morales, waaronder ministers \nen de leden van de Nationale Verkiezingscommissie, voor het gerecht \ngesleurd op beschuldiging van \u2018terrorisme\u2019 en \u2018stelen van \noverheidsgeld\u2019. Met \u2018terrorisme\u2019 bedoelt het regime de \nverantwoordelijkheid voor de gewelddadige rellen en met stelen van \noverheidsgeld worden de talrijke sociale overheidsprojecten bedoeld die \nonder Morales werden gesubsidieerd. Tegen echte corruptie wordt \ndaarentegen nauwelijks opgetreden. Politici van de voormalige rechtse \noppositie zijn daar even schuldig aan.<\/p>\n\n\n\n
Een presidentieel decreet dat de politie immuniteit voor vervolging \ngaf tijdens de protesten werd later weer ingetrokken, wat aan de \npraktijk van de repressie nauwelijks iets veranderde. Buitenlandse \njournalisten werden bedreigd, aangehouden en het land uitgezet. Kleine \nlokale media, kranten, tv- en radiostations werden gesloten.<\/p>\n\n\n\n
De interimpresident dreigt nu ook met de sluiting van de kantoren van\n TeleSur, de enige internationale zender in Latijns-Amerika die ingaat \ntegen het mainstream narratief. Ondertussen blijkt het eindrapport van \nde OAS niets substantieel te bewijzen wat electorale fraude betreft. Het\n besluit van het rapport heeft geen basis in het rapport zelf, dat niet \nverder komt dan een aantal anomalie\u00ebn vast te stellen, die binnen de \nmarges vallen van normale verkiezingen en nauwelijks invloed hadden op \nhet eindresultaat.<\/p>\n\n\n\n
De rechtse oppositie maakte veel kabaal over de eindresultaten van \nstembureau\u2019s in landelijke gebieden en in stadswijken waar Morales\u2019 \nachterban woont. Meerdere stembureau\u2019s gaven daar 100 procent resultaten\n voor Morales. Ook de OAS meldde deze \u2018onregelmatigheid\u2019 in haar \nrapporten.<\/p>\n\n\n\n
Dit was echter niets uitzonderlijks. In kleine inheemse dorpen en \nstadswijken beslissen de traditionele raden welke kandidaat ze gaan \nsteunen, wat na overleg volledig wordt opgevolgd door de betrokken \nkiezers. Dit past volledig in de inheemse tradities, waar collectief \noverleg en gemeenschappelijke politieke afwegingen altijd al deel hebben\n uitgemaakt van de electorale deelname. Het is een fenomeen dat zich in \nheel Latijns-Amerika voordoet.<\/p>\n\n\n\n
Hoe moet het verder voor de MAS?<\/h2>\n\n\n\n
Morales is van Mexico naar Argentini\u00eb verhuisd, waar hij door de \nnieuwe pas verkozen president Fernandez werd ontvangen. Hij blijft de \nsituatie op de voet volgen. Tijdens vergaderingen van de MAS, van \nboerenorganisaties, mijnwerkers en inheemse volkeren komt hij via \ninternet aan het woord. Meerdere leiders van deze organisaties hebben \nhem ook bezocht in Argentini\u00eb. Verwacht wordt dat hij zijn zegen zal \ngeven aan een leider van de MAS om deel te nemen aan de verkiezingen van\n 3 mei.<\/p>\n\n\n\n
Ondanks de voortgaande repressie begint het protest tegen de nieuwe \nmachthebbers zich terug te organiseren, na de stuurloosheid van de \neerste weken. Of de MAS een eerlijke kans zal krijgen is zeer \ntwijfelachtig. Er zijn immers geen garanties meer om eerlijk campagne te\n voeren. Bovendien heeft de partij niet meer de achterban van vroegere \njaren. Een aantal inheemse leiders en vakbondsleiders hadden zich al \ntegen Morales gekeerd voor de verkiezingen. De enige kans om toch met \neen minderheid van stemmen de presidentsverkiezingen te winnen ligt bij \nde verdeeldheid van de rechtse partijen. Buiten hun eensgezinde afschuw \nvoor Morales en alles waar hij voor staat worden ze ge\u00efmmobiliseerd door\n interne rivaliteit en machtsstreven.<\/p>\n\n\n\n
De beste rechtse kanshebber is Carlos Mesa. Op 20 oktober 2019 haalde\n hij 36,51 procent tegen Morales. De radicaal protestantse Chi Hyun \nChung1<\/sup><\/a>\n haalde 8,78 procent en heeft al aangegeven terug kandidaat te zijn, \nveel te weinig om een ernstige kanshebber te zijn, maar genoeg om de \nrechtse stemmen verder te verdelen.<\/p>\n\n\n\n
Helemaal kansloos is MAS echter niet. Ook Morales zelf raakte in 2005\n voor het eerst verkozen tegen alle media en machtsgroepen in. De \ncomplete versplintering van de rechtse krachten en de economische crisis\n maakte dat hij na vijf presidenten in drie jaar tijd toch kon winnen. \nOok daarom wil het huidige regime de verkiezingswetgeving veranderen, om\n de toegankelijkheid tot het stemrecht te beperken voor de inheemse \nbevolking. Wat het huidige regime vooral nastreeft, is het ontmoedigen \nvan het armere deel van de bevolking om nog deel te nemen aan de \nverkiezingen.<\/p>\n\n\n\n
Bij dit alles is nog niets gezegd over de rol van de VS in het land. \nNa jaren verbanning onder Morales keert USAID, de overheidsdienst voor \nontwikkelingssamenwerking, terug. Ook het IMF levert terug financi\u00eble en\n economische adviseurs. Het grote verschil met 2005 is dat de rechtse \nfeodale elite beseft dat het verlies van de politieke macht wel degelijk\n een re\u00eble mogelijkheid is en er alles voor over heeft om een herhaling \nvan 2005 te voorkomen.<\/p>\n\n\n\n
Notes:<\/h3>\n\n\n\n
1  <\/a>Hij\n was 12 jaar oud toen hij met zijn Koreaanse ouders naar Bolivia \nemigreerde in 1982. Zijn ouders waren protestantse predikers \n(Presbyterianen).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bron: Lode Vanoost, op dewereldmorgen.be 14 januari 2020 ~~~ Bolivia is verdwenen uit de media. Er lijkt niets meer te melden na de tumultueuze verkiezingen van 20 oktober 2019. Een dictator-in-spe werd afgezet, orde en democratie hersteld en er volgen eerlijke verkiezingen op 3 mei 2020. In werkelijkheid schendt interimpresident Jeanine A\u00f1ez voortdurend haar grondwettelijke […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1496,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-1495","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bolivia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.handsoffvenezuela.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1495","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.handsoffvenezuela.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.handsoffvenezuela.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.handsoffvenezuela.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.handsoffvenezuela.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1495"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.handsoffvenezuela.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1495\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1497,"href":"https:\/\/www.handsoffvenezuela.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1495\/revisions\/1497"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.handsoffvenezuela.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.handsoffvenezuela.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1495"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.handsoffvenezuela.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1495"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.handsoffvenezuela.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1495"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}